زهد و ساده زیستى, از جمله ویژگى هاى دانشمندان الهى و عالمان دین است که از پیامبران و ائمه معصومین به ارث برده اند.
در این شماره به نمونه هایى واقعى از زندگى ساده و زاهدانه بعضى از فرزانگان اشاره مى کنیم, باشد که ما نیز به تبعیت از سیره اهل بیت عصمت و طهارت& این صفت خداپسندانه را در زندگى خویش به کار بریم.
یکى از یاران امام راحل درباره ساده زیستى ایشان چنین مى گوید:
هواى نجف بسیار گرم بود و بعضى از اوقات نزدیک به پنجاه درجه مى رسید. روزى با چند نفر از برادران خدمت امام رفتیم و گفتیم: آقا! گرماى هوا شدید است و شما هم پیرمرد هستید. بهتر است به کوفه بروید, بیشتر فضلا و مردم تابستان را به آن جا نقل مکان مى کنند. در جواب فرمودند: من چطور براى هواى خوب به کوفه بروم, در صورتى که برادران من در ایران, در زندان به سر مى برند.1
روح بزرگ و دردآشناى امام با نوع دوستى و ساده زیستى درآمیخته است, بدین دلیل هواى سوزان و گرم نجف را بر هواى لطیف کوفه ترجیح مى دهد تا خود را از مردم نجف جدا نکند و مردم مظلوم و ستم دیده و انقلابیون مسلمان دربند را فراموش نکند.
(به قول یکى از دانشمندان…, دو دست لباس آیةاللّه خمینى و دو نعلین ایشان و غذاى ساده اى که از یک کف دست نان و کمى ماست و سیب زمینى و چند عدد خرما, در شبانه روز تجاوز نمى کند, بنیاد یک دیکتاتورى بیست وپنج ساله را درهم فرو مى ریزد. وقتى تلویزیون فرانسه زندگى ایشان را براى مردم نشان مى دهد, مسیحیت و به خصوص آیین کاتولیک ـ که دربار پاپ, تشریفات مجلل آن را معرفى مى کند ـ تکان مى خورد و حرکت پوینده تشیع مطرح مى شود….)2
باز در این خصوص از امام راحل نقل مى کنند که:
ادامه مطلب ...
براساس گزارشات رسیده، احزاب سیاسی عمده شورای حکومتی عراق در نشستی با رهبران کرد، توافق کرده اند که منطقه کردنشین شمال این کشور، بخش اعظم خودمختاری 12 سال گذشته خود را حفظ کند. طبق این توافق، منطقه کردنشین به چند استان تقسیم نمی شود و یک نهاد سیاسی در چارچوب نظام فدرال باقی می ماند.
حمایت اعضای شورای حکومتی از استقلال گسترده کردها، در تضاد با طرح دولت بوش قرار دارد. بسیاری از مقام های ارشد کاخ سفید، به تقسیم عراق فدرال در راستای قومیت تمایلی ندارند. متحدان منطقه ای ایالات متحده، مثل ترکیه و عربستان سعودی نیز با این ایده مخالف هستند و از بابت ناسیونالیسم مذهبی و قومی جوامع خود نگران هستند.
دو حزب اصلی کرد، یعنی اتحادیه میهنی کردستان و حزب دمکراتیک کردستان، به این نتیجه رسیده اند که نمی توانند تمام امتیازات دهه گذشته را حفظ کنند. پس از جنگ سال 1991 خلیج فارس، ایالات متحده و انگلیس، منطقه شمال عراق را یک منطقه پروازممنوع اعلام کردند و در مقابل تهاجمات نیروهای صدام، از آن حفاظت کردند. در این مدت کردها توانستند به خودکفایی سیاسی و اقتصادی بسیار زیادی دست یابند. در حال حاضر، کردها آماده هستند تا سیاستگزاری خارجی، پولی و دفاع خود را به دولت ملّی عراق واگذار کنند.. کردها به طور علنی اعلام کرده اند که شبه نظامیان کرد موسوم به پیشمرگان، می توانند به بخشی از ارتش ملّی عراق تبدیل شوند. در جلسه شورای حکومتی عراق، همچنین آینده کرکوک، شهر نفت خیز و کشاورزی 150 مایلی شمال بغداد و جنوب منطقه کردستان مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفت ؛ احزاب کرد که تاکنون خواستار کنترل این شهر یک میلیونی بوده و پذیرفته اندکه سرنوشت این شهر را در یک همه پرسی تعیین کنند. نتیجه همه پرسی را نمی توان به طور دقیق پیش بینی کرد، زیرا از سال 1957 تاکنون، سرشماری دقیقی در عراق انجام نگرفته است؛ تیپ 173 هوا برد امریکا که منطقه کرکوک را کنترل می کند، ترکیب جمعیتی آن را 35 درصد عرب، 35 درصد کرد، 26 درصد ترکمن و 4 درصد سایر اقوام گزارش کرده است، لیکن به دلیل هجوم کردها به این شهر و خروج بسیاری از اعراب، ممکن است آمار و ارقام فوق تغییر یابد.
ادامه مطلب ...
محمدباقر شریعتى سبزوارى
یکى از مباحث اصولى و فقهى, مسئله اجتهاد و تقلید است که غالب علماى اسلامى رساله مستقلى درباره آن نگاشته اند. پیش از ورود به بحث, ضرورى است معناى لغوى و اصطلاحى اجتهاد و تقلید دانسته شود و سپس به مقولات دیگر پرداخت.
اجتهاد در فرهنگ لغت, به مفهوم سعى بلیغ و تلاش بى دریغ و کوشش مستمر و پیوسته براى دست یابى به هدف است,1 و نیز تلاش توأم با رنج و سختى را گویند.2 و در اصطلاح یعنى داشتن قدرت علمى بر استنباط احکام دینى از ادله و منابع مربوط به آن.3
تقلید در لغت, به معناى قلاده بر گردن دیگرى انداختن, گردن بند به گردن انداختن, و در امور شرعى و عبادات, از مجتهدى تقلید کردن است.4 و در اصطلاح, التزام عملى به فتواى مجتهد یا تطبیق وظایف دینى مطابق با فتواى مجتهد زنده است5; به عبارت روشن تر: عمل کردن به فتواى مجتهد را در احکام شرعى, تقلید مى گویند.
ادامه مطلب ...رویکرد اسلامى در سبب شناسى و فرایند درمان
دکتر على نقى فقیهى 1
جمشید مطهرى طشى 2
«افسردگى» یکى از اختلالات عاطفى است که با خُلق پایین، غمگینى و ناامیدى همراه با احساس ناتوانى و اضطراب مشخص مى شود. عوامل گوناگون زیستى، شناختى، عاطفى و حتى عملکردها و رفتارها در ایجاد و یا تشدید افسردگى مؤثرند. در رویکرد اسلامى، بر نقش شناخت هاى غلط، تمایلات افراطى، وابستگى به مظاهر دنیوى و عدم پذیرش واقعیت ها و تنیدگى هاى بیرونى و یا خودساخته، تأکید بیشترى مى شود و در فرایند درمان نیز بر شناخت واقعیت ها در تدابیر الهى، خشنودى از زندگى دنیوى، توجّه به آخرت، شناخت خود و دیگران، برقرارى ارتباط عمیق با خداوند و مثبت نگرى و تقویت اراده بیش از شیوه هاى دیگر توجه گردیده است.
هدف مقاله حاضر، تبیین رویکرد اسلامى در سبب شناسى و فرایند درمان افسردگى است. روش پژوهش توصیفى ـ تحلیلى است و میزان کارایى این فرایند با مطالعه موردى درمان دو مراجع مبتلا به افسردگى بررسى گردیده که نتایج به دست آمده نشانگر این مطلب است که این فرایند درمان، که برگرفته از متون و منابع اسلامى مى باشد، تأثیر و کارایى بالایى در درمان افسردگى دارد.
ادامه مطلب ...سید مهدی موسوی کاشمری
البته این خصیصه ریشه در فطرت و نهاد بشر و هر موجود زنده دارد و اسلام نیز آن را تحت عنوان دفاع تأیید کرده است و به او اجازه داده و حتی واجب کرده است، که از موجودیت و کیان خود به محافظت برخیزد.
بر همین اساس، قرآن کریم، دفاع را مسألهای انسانی گرفته است و میفرماید:
«و ما اصابکم یوم التقی الجمعان فباذن اللّه و لیعلم المؤمنین و لیعلم الذین نافقوا و قیل لهم تعالوا قاتلوا فی سبیلاللّه او ادفعوا ...»
یعنی ای مؤمنان! آن مصیبتهایی که روز برخورد شما با نیروهای کفر «در جنگ احد» برایتان پیش آمد، به علم الهی و اذن او بود و تا مؤمنان از منافقان جدا گردند و چهره نفاق آشکار گردد. و به آنان که میگفتند:» برای چه منظوری بجنگیم» گفته شد: برای خدا نبرد کنید یا اگر بدان اعتقادی ندارید از شرف و کیان خود به دفاع برخیزید.(1)
و همچنین در روایات متعدد مبارزه شخص، با متجاوز به جان و ناموس و عِرض و مال خود، مقدس شمرده شده و جان باختن بر سر آن به عنوان شهادت معرفی گردیده است.(2)
و نیز قرآن کریم، بدگویی مظلوم نسبت به ظالم و آن کس که زندگی و شرف و شخصیت او را با اعمال زهرآگین خود نشانه رفته است، جایز شمرده است.(3)
و حتی فقهای شیعه با استناد به همین آیه مورد اشاره، غیبت ستمگر را از ناحیه ستمدیده در خصوص ظلمی که بدو رفته بیاشکال دانستهاند.(4)
ولی در عین حال در نظام حقوقی و اخلاقی اسلام همچنان که حقّ دفاع، مسلّم و قطعی شمرده شده است از زیادهروی و تجاوز از حد در آن نیز منع گردیده است.
قرآن کریم در این باره میفرماید:
ادامه مطلب ...سید مهدی موسوی کاشمری در نوشتار پیش به مواردی از قلمرو اعتدال در فرهنگ تربیتی اسلام پرداختیم. و اینک ادامه آن.
توجه به اعتدال و مبنا قرار دادن آن در برخوردها و مناسبات اجتماعی از مهمترین عوامل موفقیت در جامعه است و فراموش کردن آن ریشه بسیاری از شکستها و زیانها به حساب میآید. در اینجا به طور اختصار به برخی از موارد آن اشاره میکنیم.
در یکی از مقالات پیشین اهمیت و جایگاه رفیع دوستیابی در صحنه حیات بشر به قدر کافی مورد بحث و گفتگو قرار گرفت که خوانندگان عزیز در صورت لزوم به آن مباحث رجوع خواهند کرد. لیکن به طور اجمال باید دانست که انسان فقط از طریق روابط سازنده و محبتآمیز با همنوعان خود میتواند مزّه شیرین زندگی را احساس کند و به حیات خود معنا دهد. امیرالمؤمنین(ع) عدم موفقیت شخص را در این خصوص از ناتوانی و عجز او دانسته، میفرماید:
ادامه مطلب ...سید مهدی موسوی کاشمری
از مسائل بسیار مهم در زمینه مباحث اخلاقی، توجه به اعتدال و رعایت آن در شؤون مختلف زندگی فردی و اجتماعی است که با توجه به محدودیت مقاله، به طور گذرا و مختصر مورد بررسی قرار میدهیم.
واژه «اعتدال» از ماده «عدل» مشتق شده است؛ از کتابهای لغت چنین برداشت میشود که در این واژه معنای مساوات و موازنه بین اشیاء و امور مرتبط، بیشتر مورد نظر است. راغب اصفهانی در این باره مینویسد: روایت شده است که «آسمان و زمین بر اساس عدل بر پا شده است» و این به خاطر توجه دادن به این نکته است که چنانچه هر یک از ارکان نظام هستی که بر اساس حکمت تنظیم شده، نسبت به ارکان دیگر، کمتر و یا بیشتر بود، اساس جهان دگرگون شده و در هم فرو میریخت.(1)
بنابراین، اعتدال در زمینه اخلاق، یعنی مبنای زندگی را بر قانون و برنامهای صحیح منطبق کردن، بذل توجه کافی به نیازها و امور مربوط به زندگی فردی و اجتماعی، مهمل نگذاشتن هیچ یک از ابعاد حیات انسانی و فدا نکردن هیچ کدام از آنها و در یک کلام، در هر امری بین افراط و تفریط، حدّ میانه را برگزیدن.
عدل و اعتدال از اموری است که فطرت آدمی بدان مایل است و تحسین عقل را برمیانگیزد.
«عثمانبن مظعون» میگوید: من در ابتدای مسلمانی، در حال شکّ به سر میبردم، ولی پس از نزول آیه شریفه «انّ اللّه یامر بالعدل و الاحسان»(2) که در آن دستور به عدل داده شده است به حقانیّت دین اسلام واقف شدم و جان و دل بدان سپردم.(3)
همچنین نزول این آیه کریمه و رهنمود مترقی، حتی برخی از مشرکان را تحت تأثیر قرار داد.(4)
اکنون که معنای اعتدال روشن شد، به مواردی از قلمرو آن در فرهنگ تربیتی اسلام اشاره میکنیم.
ادامه مطلب ...