هنر گوش دادن در ارتباطات

هنر گوش دادن در ارتباطات

حسین کریمی

«گوش دادن پیش نیاز ارتباط کلامی مؤثر است»، «گوش دادن یکی از دشوارترین رفتارهایی است که انسان بدان احتیاج دارد» و... این ها جملاتی است که در بیشتر کتب روان شناسی، مشاوره و راهنمایی، و ارتباطات می توان یافت. آیا تا به حال به این مطلب توجه داشته اید که گوش دادن یک مهارت است و در ارتباطات نقش مهمی دارد؟ لطفاً به این تحقیق توجه کنید:

رانکین، یکی از پژوهشگران پیشگام علم ارتباطات، در مطالعه ای به این نتیجه رسیده است که حدود 70 درصد از زمان بیداری نمونه های آماری او در ارتباطات می گذرد. از این زمان، بخش هایی به گوش دادن، سخن گفتن، خواندن و نوشتن می گذرد که نسبت هر یک از آن ها، به درصد، به قرار ذیل است:

گوش دادن: 45 درصد; سخن گفتن: 32 درصد; خواندن: 15 درصد; نوشتن: 11 درصد.

با توجه به این ارقام می توان دریافت که بخش عمده ای از زمان ارتباطی انسان ها به «گوش دادن» می گذرد. با این وجود، هنوز بسیاری از انسان ها «گوش دادن مؤثر» را یک مهارت نمی دانند، بلکه آن را مساوی با «شنیدن» می پندارند. در حالی که «گوش دادن» عملی ارادی است که نیاز به دقت و توجه دارد، اما «شنیدن» عملی غیرارادی است که به دقت نیاز ندارد.

اگر شما در یک تحقیق ساده از اطرافیان خود بپرسید که: «آیا خوب گوش می دهید؟» بیشتر قریب به اتفاق قاطعانه جواب می دهند: «بلی» و حتی قایلند همه آنچه را که طرف مقابل می گوید، می گیرند. اما متأسفانه پژوهش های متعددی عکس این را نشان می دهد. این پژوهش ها بر این واقعیت تلخ استوارند که بیشتر ما گوش دهندگان خوبی نیستیم، بلکه اصلا گوش شنوایی نداریم.

به همین دلیل در این نوشتار درصددیم به صورت کوتاه به این دو سؤال پاسخ دهیم:

هدیه به کودک

هدیه به کودک

روشى نو براى تعلیم دین به خردسالان(1)

نویسنده: جان ام. هال(2)

مترجم: هادى حسینخانى

چکیده

پژوهشگران در دانشگاه «بیرمنگام» انگلستان روشى براى آموزش دین به کودکان ابداع کرده‏اند که به عنوان «رویکرد هدیه به کودک» شناخته شده است.

تحقیق حاضر ویژگى‏هاى اصلى این روش را توصیف و آن را با شیوه‏هاى دیگرى که امروزه در تربیت دینى انگلستان به کار مى‏روند مقایسه کرده، فواید آن را به بحث مى‏گذارد. باید تأکید کرد که «رویکرد هدیه» ارائه‏کننده شیوه است، نه برنامه آموزشى، اما چون این شیوه مى‏تواند با مطالب گزینش شده از ادیان گوناگون مورد استفاده قرار گیرد، به طور خاص براى استفاده در بافتى کثرت‏گرایانه اختصاص یافته است. علاوه بر این با آغاز انتقال مطالب از خاستگاه‏هاى خود به جامعه دینى، این شیوه بر نقش مربّى به عنوان واسطه بین مذهب و کودک پافشارى مى‏کند.(3)

مقدّمه

تربیت دینى بریتانیایى به جاى تأکید بر روش، به تأکید بر برنامه آموزشى گرایش داشته است. این تأکید شاید به این دلیل باشد که نظارت رسمى بر موضوع درسى، دست کم در انگلستان وولز، به وسیله برنامه درسى تربیت دینى محلى انجام مى‏شود و محتوایى را که باید تدریس شود، مشخص مى‏کند. سؤالات در مورد روش رسما مشخص نشده‏اند. این امر به (4)SACRE (مجمع هیأت مشورتى در مورد تربیت دینى ـ طبق قانون براى ایجاد چنین ساختارى، اداره تربیت محلّى (5)[LEA] موردنیاز است) محلّى و به مهارت حرفه‏اى معلم واگذار شده است.

نیم نگاهی به آسیب شناسى خانواده

نیم نگاهی به آسیب شناسى خانواده

محمّدرضا ضمیری

1. مقدّمه

نهادهای اجتماعی هر یک برای برآوردن نیازی از نیازهای اساسی بشر پدید آمده اند. نهاد خانواده نیز در پی سامان بخشیدن به نیازهای جنسی و تولید نسل و سکونت و آرامش روحی است. اما با این وصف، نهاد خانواده در تعامل با سایر نهادهای اجتماعی اشکال و صور متنوّعی می یابد، روابط اعضای خانواده را دگرگون می کند و کارکردهای آن را به چالش می کشاند.

در جوامع سنّتی، که تغییرات اجتماعی آهنگ کُندی داشت، بیشترین آسیب های اجتماعی از اعضای خانواده ناشی می شد; اما در جوامع صنعتی و نوین امروزی، که دگرگونی های اجتماعی بسی شتاب یافته و جوامع را در «حال گذار» پیوسته قرار داده، وضع به گونه دیگری است; زیرا بسیاری از تحوّلات و تغییرات اجتماعی تأثیر عمیقی در نهاد خانواده بر جای می گذارد و از این رهگذر، خانواده نیز در معرض آسیب قرار می گیرد. امروزه مسئله «اشتغال و استقلال مالی» برای زنان از اهمیت فراوانی برخوردار است. کارخانه ها، شرکت ها و بیمارستان ها، آموزش و پرورش و دیگر بنگاه های اشتغالزا ترجیح می دهند در برخی بخش ها، برای پیشبرد مأموریت ها و وظایف خود از زنان استفاده کنند; اما به موازات اشتغال زنان در خارج از خانه، خانواده و اعضای آن از غیبت زن و خلأ وجودی او دچار آسیب و عوارض منفی می شوند.

اشتغال زنان یکی از عوامل آسیب زا است که امروزه خانواده را متأثر نموده. اکنون این سؤال مطرح می شود که جامعه در حال گذار چه مشکلات و آسیب هایی برای خانواده پدید آورده است؟ و از منظر دین مبین اسلام، چه راه حل هایی برای جبران و رفع این مشکلات وجود دارد؟

پیش از پرداختن به پاسخ دو سؤال مزبور، لازم است واژگان کلیدی این پژوهش به دقت مورد بررسی قرار گیرد. در این مقال چهار مفهوم کلیدی توضیح داده می شود تا قلمرو و ابعاد بحث روشن گردد و از هرگونه پیش داوری و خلط بحث جلوگیری شود.

نهضت برابرى زنان از منظر تربیتى

«نهضت برابرى زنان» از منظر تربیتى

آنى فیرر اسکات و بى.اى.سیچل

مترجم: هادى حسین خانى

چکیده

این نوشتار ابتدا به اختصار توضیحى پیرامون رشد و گسترش فمینیسم به قلم آنى فیرر اسکات و سپس مقاله فمینیستى و تعلیم و تربیت اخلاقى اثر بى. اى. سیچل را ارائه مى کند. وى در این مقاله ابتدا پیشرفت نظریه هاى اخلاق فمینیستى و در ادامه اخلاق فمینیستى لیبرال و تعلیم و تربیت اخلاقى را تشریح کرده، آنگاه به نقل اخلاق زنانه محبت و تعلیم و تربیت اخلاقى مى پردازد. وى پس از ارائه نظریه هاى مِیِر و گیلیگان به عنوان دلالت هاى نظریه زنانه محبت پرداخته، سرانجام جهات عمومى اخلاق فمینیستى و تعلیم و تربیت اخلاقى را مورد بحث و بررسى قرار مى دهد.

الف. فمینیسم 1

این باور وجود دارد که زنان باید با مردان برابرى اقتصادى، سیاسى و اجتماعى داشته باشند. واژه «فمینیسم» هم چنین اشاره به نهضتى سیاسى دارد که براى کسب این برابرى تلاش مى کند. این نهضت گاهى «نهضت آزادى زنان» یا «نهضت حقوق زنان» نامیده مى شود.

اعتقادات فمینیستى در طول تاریخ به تدریج به وجود آمده است، اما فمینیسم تا اواسط سده هجدهم گسترش چندانى نیافت. در آن زمان، بسیارى از مردم، زنان را کهتر و کم اهمیت تر از مردان مى دانستند. چنین مردمى بر این باور بودند که بهترین جاى مناسب براى بانوان خانه است. قانون چنین دیدگاهى را منعکس مى کند. به عنوان نمونه، زنان توسط قانون از رأى دادن در انتخابات ممنوع شده بودند. هم چنین بیش تر مشاغل تخصصى به روى بانوان بسته بود. به رغم مخالفت شدید، فمینیسم طى سده هاى 1800 و 1900 با قدرت رشد کرد و شمارى از حقوق جدید را براى زنان به ارمغان آورد. بسیارى از مردم به نهضت فمینیستى ـ و تغییرات حاصل از آن درباره زنان ـ به عنوان نقطه تحولى در تاریخ اجتماع نگریسته اند.

نگاهی گذرا به مبانی تعلیم و تربیت در رئالیسم اسلامی

دکتر هاشم ندایی

مقدمه

با پیروزی انقلاب اسلامی در ایران و تأسیس حکومتی دینی و اسلامی بر اساس تعالیم قرآنی، ضرورت تغییری بنیادین در تمام نظامات اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی، بویژه در نظام تعلیم و تربیت کشور، احساس می‏شد. این ضرورت هم به لحاظ ماهیت فرهنگی، و معنوی انقلاب و هم به لحاظ تأثیرپذیری سایر نظامات از نظام تربیتی بود. این در حالی بود که نظام آموزش و پرورش بجا مانده از دوران قاجاریه بویژه دوران پهلوی، روساخت و تقلیدی از نظام تعلیم و تربیت کشورهای غربی بود که با اعتقادات و فرهنگ اصیل مردم مسلمان هماهنگی نداشت، زیرا نظام تربیتی غرب بر اساس نوعی جهان‏بینی و فلسفه خاص شکل گرفته است و نمی‏تواند با اصول و مبانی جامعه اسلامی هماهنگی داشته باشد. در راستای همین امر اقداماتی از قبیل تشکیل شورای عالی انقلاب فرهنگی، جهاد دانشگاهی و دفتر همکاری حوزه و دانشگاه و... صورت گرفت. این نکته بسیار آشکار است که اگر بنا باشد در مورد نظام تعلیم و تربیت کشور، کاری اساسی صورت گیرد، قبل از هر چیز لازم است فلسفه تربیتی مناسب با جهان‏بینی انقلاب اسلامی به وجود آید و سایر جنبه‏های تعلیم و تربیت (هدفها، روش و...) مبتنی بر آن شکل بگیرد تا بدین وسیله از استحکام و انسجام لازم برخوردار گردد و گرنه هر کاری که بدون توجه به این نکته مهم و اساسی صورت گیرد، کاری سطحی، غیر منسجم و بی‏بنیان خواهد بود؛ بر همین اساس، تبیین مبانی و اصول اساسی نظام تعلیم و تربیت اسلامی با استفاده از منابع اسلامی بسیار لازم و ضروری است، امّا با توجه به اینکه هر کسی نمی‏تواند مسائل اساسی جهان‏بینی اسلامی را از منابع و متون دینی به آسانی استخراج کند و نظامی فلسفی و تربیتی پدید آورد، پس لازم است به نظر عالمان دینی و حکمای الهی و مسلمان، که مقبولیت لازم را دارا باشند، مراجعه کرد.

نگاهی روان‏شناختی به آسیب‏شناسی دین‏باوری جوانان

نگاهی روان‏شناختی به آسیب‏شناسی دین‏باوری جوانان

ابوالقاسم بشیری

مقدّمه

پدیده «دین‏گریزی» یکی از مشکلات اساسی جوامع انسانی است که همواره دغدغه‏هایی را برای رهبران دینی، دینداران و خانواده‏های متدیّن به وجود آورده و تهدیدهای جدّی برای نسل جوان محسوب می‏شود. این پدیده نامیمون مشکل امروز یا دیروز بشر نیست، بلکه سابقه دیرینه دارد و همواره جوامع بشری با آن دست به گریبان بوده‏اند. دین‏گریزی در سده‏های اخیر، به ویژه در قرن بیستم، بخش عظیمی از شرق و غرب عالم را فرا گرفت و مکاتب فلسفی الحادی گوناگونی مانند کمونیسم مولود آن هستند. اکنون این سؤال مطرح است که چرا انسانی که ذاتا مشتاق دین است و فطرت او با عناصر درون دینی ارتباط تکوینی و ماهوی دارد، به دین‏گریزی روی آورده است و به این پدیده شوم دامن می‏زند، و سؤال اساسی‏تر اینکه چرا دین‏گریزی در نسل جوان شیوع و نمود بیشتری دارد؟

بدون تردید در ذات دین، هیچ عنصر دین‏گریزانه وجود ندارد. اگر انسان‏ها به دریافت معارف دینی نایل آیند، در هیچ رتبه‏ای از دین نمی‏گریزند، علاوه بر این، عقل و عشق، که دو رکن اساسی در حیات انسانی محسوب می‏شوند و همه جاذبه‏ها و دافعه‏ها در این دو حوزه و بر اساس این دو معیار رخ می‏دهند، هر دو در درون دین وجود دارد و دین با هر دو گروه باقی مانده است. دین، هم ذهن انسان را تغذیه می‏کند و هم دل آدمی را حیات و حرکت و نشاط می‏بخشد. بنابراین، پدیده دین‏گریزی به عنوان یک پدیده اجتماعی، عینی و رفتاری، معلول ماهیت و ذات خود دین نیست، بلکه علت و یا علل دین‏گریزی را در خارج از قلمرو دین و آموزه‏های دینی باید جست‏وجو کرد. بدون تردید، عوامل متعددی مانند ناهنجاری‏های اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، سیاسی و روانی زمینه گریز جوانان را از دین فراهم می‏نمایند. در اینجا نگاهی روان‏شناختی به آسیب‏شناسی دین‏باوری جوانان خواهیم افکند.

نگاهى به: مبانى، اصول، روش‏ها و اهداف تربیتى در صحیفه سجادیه

نگاهى به: مبانى، اصول، روش‏ها و اهداف تربیتى در صحیفه سجادیه(1)

على‏اصغر ابراهیمى فر

مقدمه

صحیفه سجادیه میراث گران‏بهاى بر جاى مانده از چهارمین پیشواى معصوم شیعیان امام‏على‏بن‏الحسین علیه‏السلام است. این کتاب شریف، گنجینه‏اى بدیع و ثروتى تمام ناشدنى است. حقیقت آن تحفه‏اى است الهى که بر قلب عزیزترین انسان‏ها جارى شده است. جامع و کامل است و از منبعى سر چشمه مى‏گیرد که مصون از هر گونه اشتباه و خطا است. زبان این کتاب شریف زبان نیایش است و به گونه‏اى عرضه شده است که هر خواننده به فراخور فهم و دانش خود از آن بهره مى‏گیرد.

اندیشمندان شیعى درباره صحیفه سجادیه تحقیقات زیادى در قالب شرح و ترجمه نگاشته‏اند و میراث علمى گران‏بهایى به یادگار گذاشته‏اند که با این تلاش‏ها مقدارى از راه را هموار نمودهاند؛ ولى اکثر این مطالعات بر اساس دقت‏هاى ادبى و شرح و توضیح واژه‏ها در عرصه‏هاى مختلف صورت گرفته است، نظیر شرح "ریاض السالکین"، که در هفت جلد نگاشته شده است و یکى از شرح‏هاى معتبر و مهم صحیفه به شمار مى‏آید. ولى بیش‏تر به جهات ادبى و شرح و توضیح واژه‏ها از نگاه اعتقادى و اخلاقى پرداخته است.

بنابراین، ناگفته پیداست که اولا،ً تحقیقات ارزشمند علماى سلف درباره صحیفه سجادیه، بیش‏تر در قالب شرح و توضیح لغات و جملات بوده و در آنها کم‏تر به تجزیه و تحلیل تربیتى مطالب پرداخته شده است.

ثانیا، با وجود ابعاد تربیتى که صحیفه سجادیه دارد، حتى آن دسته از شرح‏هایى‏که به طور تحلیلى به شرح و تفسیر صحیفه سجادیه پرداخته‏اند، با یک دید تربیتى، به تجزیه و تحلیل دعاهاى صحیفه نپرداخته‏اند.

ثالثا، علاوه برخلاء موجود در پژوهش‏هاى پیشین، نیازهاى فعلى مربیان و جوامع شیعى در برخوردارى از اندیشه‏هاى تربیتى امام سجاد علیه‏السلام توجیه‏گر ضرورت بررسى و اصطیاد برخى از عناصر نظام تربیتى آن است. این مقاله مرورى کوتاه بر یافته‏هاى یادشده در زمینه‏هاى مبانى، اصول، روش‏ها و اهداف تربیتى در صحیفه سجادیه است.