براساس گزارشات رسیده، احزاب سیاسی عمده شورای حکومتی عراق در نشستی با رهبران کرد، توافق کرده اند که منطقه کردنشین شمال این کشور، بخش اعظم خودمختاری 12 سال گذشته خود را حفظ کند. طبق این توافق، منطقه کردنشین به چند استان تقسیم نمی شود و یک نهاد سیاسی در چارچوب نظام فدرال باقی می ماند.
حمایت اعضای شورای حکومتی از استقلال گسترده کردها، در تضاد با طرح دولت بوش قرار دارد. بسیاری از مقام های ارشد کاخ سفید، به تقسیم عراق فدرال در راستای قومیت تمایلی ندارند. متحدان منطقه ای ایالات متحده، مثل ترکیه و عربستان سعودی نیز با این ایده مخالف هستند و از بابت ناسیونالیسم مذهبی و قومی جوامع خود نگران هستند.
دو حزب اصلی کرد، یعنی اتحادیه میهنی کردستان و حزب دمکراتیک کردستان، به این نتیجه رسیده اند که نمی توانند تمام امتیازات دهه گذشته را حفظ کنند. پس از جنگ سال 1991 خلیج فارس، ایالات متحده و انگلیس، منطقه شمال عراق را یک منطقه پروازممنوع اعلام کردند و در مقابل تهاجمات نیروهای صدام، از آن حفاظت کردند. در این مدت کردها توانستند به خودکفایی سیاسی و اقتصادی بسیار زیادی دست یابند. در حال حاضر، کردها آماده هستند تا سیاستگزاری خارجی، پولی و دفاع خود را به دولت ملّی عراق واگذار کنند.. کردها به طور علنی اعلام کرده اند که شبه نظامیان کرد موسوم به پیشمرگان، می توانند به بخشی از ارتش ملّی عراق تبدیل شوند. در جلسه شورای حکومتی عراق، همچنین آینده کرکوک، شهر نفت خیز و کشاورزی 150 مایلی شمال بغداد و جنوب منطقه کردستان مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفت ؛ احزاب کرد که تاکنون خواستار کنترل این شهر یک میلیونی بوده و پذیرفته اندکه سرنوشت این شهر را در یک همه پرسی تعیین کنند. نتیجه همه پرسی را نمی توان به طور دقیق پیش بینی کرد، زیرا از سال 1957 تاکنون، سرشماری دقیقی در عراق انجام نگرفته است؛ تیپ 173 هوا برد امریکا که منطقه کرکوک را کنترل می کند، ترکیب جمعیتی آن را 35 درصد عرب، 35 درصد کرد، 26 درصد ترکمن و 4 درصد سایر اقوام گزارش کرده است، لیکن به دلیل هجوم کردها به این شهر و خروج بسیاری از اعراب، ممکن است آمار و ارقام فوق تغییر یابد.
به دلیل ذخایر طبیعی کرکوک و اختلافات قومی، به احتمال زیاد رأی گیری، ناآرامی سرتاسر عراق را در پی خواهد گرفت. ترکیه نیز از بابت ترکمن های این شهر، مجبور به واکنش خواهد بود.
عدنان پاچه چی رئیس دوره ای شورای حکومتی عراق، در راستای این تغییر و تحولات اظهار داشت: یک ساختار ویژه برای کردستان، و نوعی ساختار فدرال برای عراق وجود خواهد داشت، ولی ما نمی توانیم وارد جزئیات این ساختار شویم.
اگرچه آمریکا و شورای حکومتی عراق بانظام فدرال کشور موافق هستند، لیکن در جزئیت این امر اختلاف نظر دارند. از آن گذشته، ملاحظات برخی از کشورهای منطقه ای مانند ایران، ترکیه و عربستان سعودی نیز حائز اهمیت است. اما تعیین کننده نهایی سرنوشت آینده کشور، به رقابت های مسلمانان سنی، شیعیان و کردها بر سر تصاحب هر چه بیشتر قدرت بستگی دارد. بدیهی است که برای اوّلین بار در تاریخ معاصر، شیعیان و کردهای سرکوب شده، توانسته اند به اقلیت سنّی حاکم در گذشته غالب شده و آنان را از امتیازات ناعادلانه گذشته محروم سازند. محمود عثمان یکی از کردهای عضو شورای حکومتی عراق می گوید: من فکر می کنم، آنچه در عراق اتفاق می افتد، طبیعی است. صدام به مدّت 35 سال بر عراق دیکتاتوری کرد و هیچ آزادی ای وجود نداشت. اما اینک مشکلات و دیدگاه های متضاد یکدیگر داریم، ولی حداقل آزاد هستیم و می توانیم سرنوشت خود را تعیین کنیم.