مزرعه چاپارل
همه چیز و هیچ چیزمزرعه چاپارل
همه چیز و هیچ چیزموج سوم ایدز و ضرورت آموزش بهداشت جنسی
موج سوم ایدز و ضرورت آموزش بهداشت جنسی
ایدز از مهمترین بیماریهای قرن حاضر است و هماکنون نظر دولتمردان دنیا را به خود جلب کرده است. هر سال بیش از 5 میلیون نفر که نیمی از آنان جوانان 15 تا 24 ساله هستند به ویروس ایدز آلوده میشوند بهطوری که فقط در سال دو هزار و شش ، نه میلیون و چهار صد هزار نفر به این ویروس آلوده شدند که از این تعداد 700 هزار نفر کودک زیر پنج سال بودهاند. در همین سال، 1/3 میلیون نفر در جهان از این بیماری فوت کردند.
بالا بودن آمار مبتلایان به ایدز در یک کشور نشانگر افزایش اعتیاد و متعهد نبودن مسئولان بهداشتی آن کشور است و پیشبینی میشود که ایدز در پنج سال آینده بیشترین عامل مرگومیر در دنیا شود. این در شرایطی است که بیشترین مبتلایان اصلی ویروس سرمایههای اصلی کشور، یعنی جوانان و نوجوانان، هستند.
دکتر بهنام فرهودی، عضو کمیتة کشوری کاهش آسیب، در خصوص سیر بیماری ایدز در ایران گفت: «موج نخست ایدز از طریق دریافت خون و فراوردههای خونی آلوده، مشخصاً فاکتور 8 آلوده، آغاز شد. مداخلة سریع و بهموقع و اصلاح سیستم خونگیری و کنترل فاکتورهای وارداتی سبب شد که اپیدمی نخست ایدز مهار شود.»
دکتر فرهودی، در ادامه، از پدیدة اعتیاد بهعنوان معضلی جهانی نام برد و افزود: «موج دوم ایدز در کشور هم برخاسته از روش اعتیاد تزریقی و استفاده از وسایل مشترک تزریق بهویژه در زندانها بود.»
وی با اشاره به آغاز طرح کاهش آسیب در کشور و توزیع سرنگ، سوزن و متادون از اواخر دهة 1370، بهعنوان راهکار پیشنهادی برای کنترل موج دوم ایدز، گفت: «بهرغم شروع خوب این طرح که به دنبال متقاعدسازی سیاستمداران کشوری صورت گرفت، هنوز از پوشش مناسبی برخوردار نیست.»
فرهودی در ادامه با بیان اینکه چنانچه طرح کاهش آسیب 30 درصد از معتادان تزریقی را پوشش دهد میتوان مدعی شد که اجرای طرح با موفقیت همراه بوده، گفت: «این در حالی است که برای معکوس شدن شیب اپیدمی ایدز به پوشش 50 درصدی این طرح نیاز است.»
وی نگرانی دیگر در خصوص گسترش ایدز را ارتباط جنسی معتادان تزریقی با همسران خود و دیگر زنان عنوان کرد و افزود: «بیش از یکسوم از دویست هزار معتاد تزریقی کشور متأهل و حدود یکسوم آنان با همسرانشان زندگی میکنند.»
فرهودی موج سوم اپیدمی ایدز را ناشی از شرکای جنسی معتادان تزریقی دانست و ادامه داد: «این روش انتقال برای جمعیت جوان کشور با رفتار پرخطر جنسی نوعی تهدید محسوب میشود.»
عضو کمیتة کشوری کاهش آسیب گفت: «هرچند بار اچآیوی، به لحاظ تعداد محدود مبتلایان، در حد بار اقتصادی ناشی از حوادث و سوانح نیست اما پتانسیل و قابلیت بالایی برای ابتلای بخش اعظمی از جامعه دارد.»
وی در روشن شدن اهمیت موضوع توضیح داد: «تصور ظرف بزرگی با حداقل دویست هزار معتاد تزریقی با رابطة جنسیِ محافظتنشده و خارج از چارچوب خانواده و یک میلیون و دویست هزار معتاد سختدسترس حاکی از عمق فاجعه است.»
وی با اعتقاد به اینکه اگر امروز برای مهار موج سوم ایدز اعتباری در نظر گرفته نشود ناگزیر به مصرف هزینههای میلیاردی در سال هزار و چهارصد خواهیم بود، ادامه داد: «بین سه اپیدمی ایدز، روابط جنسی و مصرف تزریقی مواد مخدر ارتباط مستقیمی وجود دارد که در صورت عملکرد نادرست هزینههای سنگینی پرداخت خواهد شد.»
فرهودی با تأکید بر ضرورت کنترل رفتار پرخطر اعم از رفتار جنسی محافظتنشده و اعتیاد تزریقی گفت: «باید ضمن ترویج روابط جنسی سالم و توصیه به پرهیزگاری و وفاداری و پایبندی به خانواده، استفاده از روشهای سدکننده (نظیر کاندوم) هم تبلیغ شود.»
عضو کمیتة کشوری کاهش آسیب، با اعتقاد به اینکه دستورات دینی و فرامین اسلام نوعی کاهش آسیب و آموزش بهداشت جنسی محسوب میشود، گفت: «اگر با پنهانکاری عاملی برای ابتلای جوانی باشیم مرتکب گناه و اشتباه بزرگی شدهایم.»
وی با بیان اینکه عدهای با این اعتقاد که آموزش بهداشت جنسی نوعی ترویج بیبندوباری است مخالف اجرای این برنامههای آموزشی هستند، ادامه داد: «این در حالی است که درستی این باور در هیچ جای دنیا به اثبات نرسیده است، همانطور که تجربه نشان داده که توزیع سرنگ یکبارمصرف تشویق و ترویجی برای اعتیاد تزریقی نبوده و نیست.»
فرهودی آغاز آموزش بهداشت جنسی را از سنین کودکی ضروری دانست و یادآور شد: «آموزشهای متناسب با سن باید از طرق مختلفی نظیر مدرسه، خانواده، دوستان همسال، فیلمهای آموزشی، رسانهها و حتی از طریق متون آموزشی در دانشگاهها و رهبران دینی و مذهبی انجام شود بهنحوی که وفاداری و پرهیزگاری و در صورت رعایت نکردن آن، استفاده از کاندوم برای جوانان نوعی پرستیژ اجتماعی محسوب شود.»
وی سرعت حرکت موج سوم ایدز را کندتر از موج دوم دانست و افزود: «حرکت کند و بطئی موج سوم با اطمینان کاذبی در جوامع همراه است که موجب غافلگیری آنها میشود.»
عضو کمیتة کشوری کاهش آسیب با تأکید بر اینکه تزریق و دریافت خون و فراوردههای خونی آلوده سریعترین راه انتقال شناختهشدة ایدز است، گفت: «از این رو موج نخست در کشور بهسرعت شناسایی و مهار شد.»
فرهودی ایدز از راه جنسی تأکید کرد و یادآور شد: «از آنجایی که رفتارهای پرخطر در کشور نوعی جرم محسوب میشود، دسترسی به این قبیل افراد و کنترل آنها بهسختی امکانپذیر است.»
دکتر کیانوش خلیلی، دبیر هیئتمدیرة انجمن تنظیم خانوادة جمهوری اسلامی ایران، هم در خصوص اپیدمی ایدز و ضرورت آموزش بهداشت جنسی گفت: «آمارهای جهانی حاکی از آن است که 10 درصد بار بیماریها در گروه سنی نوجوان (ردة سنی 10 تا 19 سال) است این در شرایطی است که 40 درصد جمعیت ایران را جوانان و نوجوانان در ردة سنی 10 تا 24 سال تشکیل میدهند. بنابراین بهنظر میرسد حداقل فایدة آموزش بهداشت جنسی کاهش بار بیماریهای جنسی (STD) در این گروه سنی است.»
مسئول کمیتة ایدز انجمن تنظیم خانوادة جمهوری اسلامی ایران، با تأکید بر اینکه امروز ایدز مهمترین بیماری آمیزشی است که با داشتن مبتلایان جوان فراوان به معضلی جهانی تبدیل شده است، ادامه داد: «همة کشورهای دنیا متعهد به معکوس کردن روند گسترش ایدز تا سال 2015 هستند، این در حالی است که دیده میشود گرایش برخی افراد به سمت رفتارهای پرخطر در اثر ناآگاهی از عواقب این قبیل رفتارهاست.»
وی افزود: «بررسیهای کشوری هم حاکی از آن است که گروه سنی بیست و چهار تا سی و پنج سال گروه سنی غالب اچآیوی مثبت در کشور است که عامل آن رفتارهای پرخطری است که از دورة نوجوانی آغاز شده است.»
او با بیان اینکه روزانه 14 هزار نفر و هر 6 ثانیه یک نفر در جهان به ایدز مبتلا میشوند، گفت: «از این 14 هزار نفر، 6 هزار نفر زیر 25 سال سن دارند و 80 درصد موارد ابتلا به اچآیوی از طریق روابط جنسی محافظتنشده است. بنا براین آمارها، اهمیت و ضرورت آموزش بهداشت جنسی و روابط جنسی سالم بهخوبی روشن میشود.»
خلیلی هزینة درمان سالیانة فرد مبتلا به ایدز را در ایران پنج میلیون تومان برآورد کرد و یادآور شد: «با این میزان هزینه میتوان یکصد هزار بروشور با هدف آگاهسازی جوانان و نوجوانان چاپ و منتشر کرد. به عبارتی، هزینة درمان یک مبتلا معادل آگاهسازی یکصد هزار جوان و نوجوان ایرانی است.»
به عقیدة برخی کارشناسان، پرداختن به مقولة بهداشت جنسی کودکان و نوجوانان و جوانان به معنای توانمندسازی در شناخت خطرات و حفاظت از خود، ایجاد اعتمادبهنفس و قدرت «نه» گفتن، ایجاد توانایی تجزیه و تحلیل مسائل جنسی، داشتن رفتارهای طبیعی و سالم جنسی و مصون ماندن از اختلالات و بیماریها و بالاخره رشد و تکامل کودکان و نوجوانان و تبدیل آنها به بالغان سالم است. همچنین آمارها نشان میدهد از علل عمدة طلاقهای عاطفی در زوجهای ایرانی نارضایتی جنسی است.
همچنین کسب اطلاعات و مهارتهای زندگی، دسترسی به مشاوره و خدمات مورد نیاز، و مشارکت خود جوانان در سیاستگذاری و اجرا از ارکان اساسی تأمین سلامت جوانان و نوجوانان است که مسئولیت آن برعهدة والدین، اولیا و سازمانهای مسئول در جامعه است تا، با برنامهریزیها و اقدامات عاجل و مداوم و مناسب، نیاز این گروه را برآورده کند.
عضو کارگروه بهداشت و درمان و تأمین اجتماعی استانداری تهران با اعتقاد به اینکه، برای کاهش عوارض و تبعات رفتارهای پرخطر جنسی، آموزش بهداشت جنسی و روابط جنسی سالم باید از دوران کودکی و از خانوادهها آغاز شود، گفت: «میتوان برنامههای آموزشی متناسب با سن و جنس افراد ارائه کرد تا درعینحالی که منافاتی با هنجارها و سنتهای جامعه نداشته باشد توانایی نوجوانان را از دوران کودکی افزایش دهد.»
خلیلی با بیان اینکه آموزش و پرورش از ارگانهای مؤثر در این زمینه است، ادامه داد: «سهولت دسترسی به اطلاعات، در مقایسه با 10 سال پیش، از طریق اینترنت، سیدی و ماهواره و نیز به روز شدن فرایند اطلاعرسانی در دنیا باعث شده که جوانان و نوجوانان و کودکان در معرض دریافت انبوهی از اطلاعات غلط قرار گیرند که حاصلی جز گرایش به سمت رفتارهای پرخطر جنسی و اطلاعات نادرست از رفتارهای جنسی ندارد.»
وی بر ضرورت بسیج اجتماعی در خصوص اطلاعرسانی صحیح در زمینة بهداشت جنسی جهت کاهش بروز رفتارهای پرخطر تأکید کرد و افزود: «آموزش و پرورش، سازمانهای مردمنهاد و مسئولان دولتی، بالاخص وزارت بهداشت، در این حوزه مسئولیت بیشتری دارند.»
خلیلی با بیان اینکه هنجارهای اجتماعی قابل تغییر و جزئی از فرهنگ هر جامعه است در ادامه گفت: «از وظایف مسئولان، نهادها و رسانهها فرهنگسازی صحیح، و اصلاح هنجارهای اجتماعی نادرستی است که بین عموم جا افتاده است.»
وی افزود: «ناآگاهی و ناآشنایی با حقوق و وظایف فردی به معنای کاهش توانمندی فرد است که متأسفانه در برخی موارد، هنجارهای غیرعلمی و نادرست اجتماعی در تشدید این مسئله مؤثر است.»
براساس نتایج بررسیهای شهر تهران، ضعف در آموزههای دینی و باورهای معنوی، ضعف مهارتها برای مقابله با هیجانات جنسی، ضعف آموزش و نیز فقدان تعاملات مؤثر در نظام خانواده، و پایبندی افراد و جامعه به برخی از آداب و رسوم که عمدتاً مغایر با شرع است علت اصل گرایش برخی از جوانان به رفتارهای پرخطر جنسی شناخته شده است.
